U bent hier: Home  > Acties & instrumenten  > Andere acties  > Ada over de informatiemaatschappij

Omgaan met e-afval

Ben jij een verantwoordelijke informaticagebruikster?

De huidige consumptiemaatschappij nodigt ons uit om constant te veranderen van technologische apparatuur. Vroeger was het normaal om 20 jaar dezelfde afwasmachine te gebruiken, maar de hedendaagse producten zijn daar niet op gemaakt. Sterker nog, sommige voorwerpen, zoals GSM’s en computers lijken te zijn gemaakt om juist zo kort mogelijk gebruikt te worden! Maar de machines die je weggooit komen op een grote stapel afval terwijl ons kleine planeetje er toch al niet al te best aan toe is…

Licentie Creative Commons Attributie: Aaltonen

We noemen het AEEA: Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparatuur [1] Meer nog dan ander afval, vormt deze apparatuur een probleem bij de recyclage en de opslag, omdat er ongelooflijk veel verschillende stoffen in zitten die soms zelfs giftig zijn, zoals cadmium, lood, kwik, asbest of zelfs arsenicum!

Als je alleen al naar de moederbord van een computer kijkt, dan realiseer je je dat deze tientallen verschillende materialen bevat, waarvan sommige hergebruikt en behandeld kunnen worden: metalen, glas, plastiek, etc. Ieder materiaal heeft zijn eigen keten.

Als je een computer gewoon in de vuilnisemmer steekt, dan wordt deze naar een vuilnisbelt gestuurd waar de computer vervolgens verbrand wordt, zonder sortering. Daardoor komen al die schadelijke deeltjes vrij die de atmosfeer vervuilen. Het is dus absoluut noodzakelijk dat we de AEEA, waaronder computers, niet in een vuilniszak steken, maar dat we er een andere bestemming voor zoeken.

Oude computers

Als je een computer hebt die “gedateerd” is, dan betekent dat niet altijd dat alle onderdelen dat zijn! Je kunt meer snelheid willen, meer geheugen, een beter geluid, beeld of netwerk. De algemene tendens is dat dan in één keer de gehele machine wordt vervangen en in reclameaanbiedingen wordt vaak een hele set aangeboden: systeemkast, toetsenbord, muis en beeldscherm.

Soms is het echter voldoende om een onderdeel te vervangen om de computer weer optimaal te maken: de geluidskaart, het RAM-geheugen, de harde schijf of soms zelf de processor kunnen verwijderd worden en vervangen door een betere versie die voldoet aan de nieuwe wensen.

Het is helaas niet altijd makkelijk om de kennis op te doen die nodig is om deze veranderingen uit te voeren. Na een goede workshop “In de buik van je computer” [2] wordt het al een stuk makkelijker, maar ook dan is het niet mogelijk om in je eentje je computer te optimaliseren.

Je zult dus vaak de hulp moeten inschakelen van een specialist, een kennis of een professional. In het laatste geval komt het natuurlijk voor dat het financieel aantrekkelijker is om de gehele computer te vervangen dan om veel geld te betalen aan een specialist om een onderdeel te laten vervangen. Dit komt natuurlijk goed uit voor de computerhandelaars.

Voor de meer avontuurlijke personen onder ons, zijn er talrijke internetsites waarop de stappen beschreven staan hoe je zelf je computer kunt “opereren”, hoe je de beste onderdelen moet kiezen en hoe je de systeemkast open moet maken wordt afgebeeld in plaatjes (zie de lijst aan het eind van dit artikel). Met een beetje lef en talent voor doe-het-zelven, ontdek je misschien wel technische vaardigheden waarvan je nooit gedacht had dat je die had.

Een tweede kans bieden

Als je besluit om heel de machine te vervangen [3], is het echter mogelijk dat je oude computer van nut kan zijn voor andere mensen, die het niet nodig hebben om de allernieuwste computer te gebruiken waar wij zo van dromen of die de middelen niet hebben om het te betalen.

Licentie Creative Commons Attributie : Oskay

Naast de mogelijkheid om je computer te verkopen via een advertentie in de krant of op internet, is het ook mogelijk om je oude computer aan een organisatie te geven die zich bezighoudt met het optimaliseren van computers en deze voor een vriendenprijs doorverkoopt. Deze dienst wordt aangeboden door de organisatie Oxfam-Solidariteit [4] die computerapparatuur verzamelt op diverse plaatsen in het land.

De verschillende organisaties die zich bezighouden met het hergebruik en de verbetering van computerapparatuur zijn aangesloten bij het “Res-Sources” netwerk voor de Franstalige Gemeenschap [5]. Dit netwerk verbindt al de verschillende maatschappelijke actoren op het gebied van recyclage en hergebruik van tweedehands apparatuur.

In het algemeen zoeken deze organisaties apparatuur die nog in goede staat is, maar het is altijd interessant om te informeren: een kleine panne betekent niet altijd dat er niets meer met de computer te doen valt, en de technische teams van deze organisaties kunnen ervoor zorgen dat je computer terug in orde gemaakt wordt of ze halen er onderdelen uit waarmee ze andere computers kunnen repareren.

Het is natuurlijk het gemakkelijkst om eerst in je eigen omgeving rond te kijken, misschien is je oma, of de school van je nichtjes of je bridgeclub wel geïnteresseerd in het oude beestje.

Recyclage

Als de oude computer zijn beste tijd gehad heeft, moeten we dus vermijden om deze in een vuilniszak te steken, ook de losse onderdelen. Computers bevatten veel giftige stoffen. De manier waarop ze worden behandeld als ze verouderd zijn, is niet altijd even schitterend en vaak moeten de ontwikkelingslanden ervoor opdraaien. In 2005 is er in Europa een richtlijn van kracht geworden die fabrikanten van elektrische en elektronische apparatuur verplicht om zorg te dragen voor het afval dat afkomstig is uit hun industrie.

Licentie Creative Commons Attributie : Klynslis

In België dekt de Recupel-taks, die betaald wordt bij de aankoop van alle computerapparatuur en elektronische apparaten, de kosten voor de verwerking van technologisch afval. Als je een apparaat kwijt wilt, ben je dus verplicht om dit naar een plaats te brengen waar het apparaat in het recyclagecircuit terecht komt: ofwel het dichtstbijzijnde milieupark of de winkel waar je je nieuwe computer aanschaft. De winkel zal je oude computer gratis innemen (in ruil voor de nieuwe!).

Het feit blijft dat recyclage veel energie kost, waardoor het altijd beter is om een nieuwe bestemming te zoeken voor een apparaat dan het weg te doen.

Noodzaak van nieuw

Voor de productie van een standaard PC is 240 kilo brandstof nodig, 22 kilo chemische producten en 1,5 ton water [6]. Op dit moment is er geen enkele PC op de markt die voldoet aan de Europese criteria, ondanks dat sommige PC’s een ecologisch label hebben (maar zie het kader hiernaast). Informatica op zich is dus al milieuvervuilend. Daarom zou iedereen moeten nadenken over de nieuwe benodigdheden die de industrie creëert, die “onmisbare technologieën” die twee, vijf of tien jaar geleden nog niet bestonden.

Foto’s maken met je telefoon, televisie kijken op je computer, is dat echt nodig? Zouden we niet zonder bepaalde uitvindingen kunnen, op zijn minst voor een tijdje, zodat we pas onze apparatuur vervangen op het moment dat het echt noodzakelijk is?

Éleonore Seron
februari 2007

Forum de l'article